Vaak heeft een werknemer bij ontslag recht op een ontslagvergoeding ter compensatie van de financiële schade. Het berekenen van die ontslagvergoeding gebeurt meestal op basis van de kantonrechtersformule. Lees hier hoe dat gebeurt.

Vormen van ontslagvergoeding

 
In de regel komt een ontslagvergoeding tot stand na tussenkomst van de kantonrechter of na overleg daarover tussen partijen onderling, al dan niet na bemiddeling door de vakbonden. Afhankelijk van de wijze waarop een vergoeding zijn beslag krijgt, kan men ontslagvergoedingen in twee groepen opdelen.

De vergoeding toegekend door de kantonrechter. Vaak ligt daaraan een conflict met de werkgever ten grondslag. We onderscheiden onder meer:

• kennelijk onredelijk ontslag
• verschil van mening over gevoerde beleid
• ontslag wegens gewichtige redenen
• ontslag wegens onvoldoende functioneren.

Niet altijd is tussenkomst van de kantonrechter noodzakelijk. Ontslagvergoedingen kunnen ook in (goed) overleg tussen werkgevers en werknemers tot stand komen. Denk daarbij aan afvloeïngsregelingen voortvloeiend uit een sociaal plan of CAO en afspraken neergelegd in een vaststellingovereenkomst, bedoeld om juridische procedures te voorkomen.

Bij vaststelling van de ontslagvergoeding baseert men zich in de regel op de zogenaamde kantonrechtersformule. Maar omdat die geen wettelijke basis kent, zijn er afwijkingen denkbaar.

Met ingang van 1 januari 2009 is de kantonrechtersformule behoorlijk aangescherpt. Voornaamste wijziging betreft de wegingsfactor voor de leeftijd. Jongere krachten ontvangen als gevolg daarvan een geringere vergoeding.

De formule voor berekening van de ontslagvergoeding conform de kantonrechtersregeling 2009 luidt als volgt.

Ontslagvergoeding = A x B x C , waarbij A staat voor het gewogen aantal dienstjaren, B voor het bruto maandloon en C een correctiefactor is.

Onderstaand wordt op elk van die elementen nader ingegaan.

In de nieuwe kantonrechtersregeling wordt de diensttijd afgerond op gehele jaren, waarna de dienstjaren worden 'gewogen'. Concreet houdt dat in dat aan de dienstjaren van een oudere werknemer meer waarde wordt toegekend.

Voor 2009 gelden de volgende wegingsfactoren:

• tot de leeftijd van 35 jaar: wegingsfactor 0,5
• van 35- tot 45-jarige leeftijd: wegingsfactor 1
• van 45- tot 55-jarige leeftijd: wegingsfactor 1,5
• vanaf de 55-jarige leeftijd: wegingsfactor 2

Overigens streven vakbonden bij het opstellen van sociale plannen nog naar inpassing van de oude kantonrechtersformule omdat die voor de medewerkers gunstiger uitpakt.

Leeftijd

Voor de duur van het dienstverband en de leeftijd is de periode bepalend tussen start van het 1e dienstverband en de ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Ook hierbij wordt weer afgerond op gehele jaren. Een ½ jaar + 1 dag geldt als één volledig dienstjaar.

Tot de factor beloning worden onder meer gerekend :

• het vaste bruto maandsalaris
• een dertiende maand
• structureel overwerk
• vakantiegeld
• structurele winstdeling
• vaste ploegentoeslagen

Niet tot de factor beloning worden gerekend:

• het werkgeversaandeel in de pensioenpremie
• de premie zorgverzekering
• een auto van de zaak
• onkostenvergoedingen
• winstdeling zonder structureel karakter
• tantièmes

De begrippen salaris en beloning vormen in de praktijk vaak onderwerp van discussie. Om misverstanden zoveel mogelijk uit te sluiten, is geopteerd voor bovenstaande limitatieve opsomming die weinig ruimte voor afwijking biedt. Een uitzondering geldt bijvoorbeeld indien een aanzienlijk deel van de beloning bestaat uit structurele provisie-inkomsten.

Correctiefactor C is het meest variabele element uit de kantonrechtersformule en wordt bepaald door de mate waarin partijen verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor het ontslag.

• Zijn bij een individueel ontslag beide partijen in gelijke mate verwijtbaar, men noemt dat een 'neutrale' ontbinding, dan is de correctiefactor één.
• Is de kantonrechter van mening dat de schuld voor het ontslag geheel valt toe te rekenen aan de werknemer, dan is de correctiefactor nul. Men moet daarbij denken aan wangedrag of diefstal door de werknemer.
• In alle overige gevallen is de correctiefactor afhankelijk van de wijze waarop de kantonrechter de bijzondere omstandigheden interpreteert die de aanleiding vormen voor het ontslag.