Tophypotheek aan banden

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) adviseerde al in 2009 om het verstrekken van tophypotheken te ontmoedigen. Aankoopkosten niet langer meefinancieren en alleen in specifieke situaties meer kunnen lenen dan 4,5 maal het jaarinkomen. Maar gezien de diepe crisis waarin de huizenmarkt op dat moment verkeerde, was het niet aannemelijk dat het Ministerie de adviezen van de AFM zou opvolgen.

Aankoopkosten niet meer mee te financieren

Tophypotheken zijn hypotheken waarbij kopers meer kunnen lenen dan de waarde van een woning. De AFM wilde de bestaande regels hiervoor aanscherpen. Men wilde aan woninghypotheken een maximum van 100 procent van de woningwaarde verbinden. Dit hield in dat je als huizenkoper aankoopkosten als overdrachtsbelasting en notariskosten niet meer mee kon financieren.

Lening groter dan 4,5 maal jaarinkomen

Bovendien wilde de AFM de konstructies beperken waarbij woningkopers een hypotheek verkrijgen die meer dan 4,5 maal het jaarinkomen bedroeg. Hypotheekverstrekkers zouden alleen nog van die norm mogen afwijken in zeer bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld indien je als huizenkoper kon aantonen dat je inkomen binnen afzienbare termijn aanmerkelijk zou toenemen. Een toegezegde loonsverhoging diende men in dit verband bijvoorbeeld concreet aan te tonen aan de hand van een werkgeversverklaring.

Kritiek op voorgenomen beperking tophypotheken

Overigens was op de voorgenomen plannen van AFM meteen felle kritiek te horen:

• Gevreesd werd dat starters op de woningmarkt dan een persoonlijke lening af zouden moeten sluiten ter financiering van de overdrachtsbelasting of de notariskosten. Uiteindelijk zou men daardoor duurder uit zijn.
• Anderen waren van mening dat huiseigenaren niet in de problemen raken door een tophypotheek, maar eerder door zaken als echtscheiding, verlies van de baan of arbeidsongeschiktheid.
• De Vereniging Eigen Huis wees erop dat de maatregel op een hoogst ongelegen moment zou komen en de 'doodsteek' kon betekenen voor de vastgelopen woningmarkt.

Ook bijval voor aanpak tophypotheken

Starters zouden niet langer geconfronteerd worden met absurd hoge vraagprijzen. Het zou een eerste initiatief kunnen zijn om weer te komen tot een structureel betaalbare woningmarkt waarin kwetsbare groepen worden beschermd. Het is een slechte zaak dat starters met een redelijk inkomen uitsluitend met risicovolle financiële constructies als deze een eenvoudig onderkomen moeten zien te bemachtigen.

Geen steun ministerie voor aanbevelingen AFM.

Op grond van de Wet op het Financiële Toezicht (WFT) ziet de AFM erop toe dat de kredietsector op een juiste wijze invulling geeft aan verantwoorde kredietverstrekking. De uitgangspunten die daarbij worden gehanteerd, komen altijd tot stand in goed overleg met het Ministerie van Financiën en de kredietsector.

Van de aanbevelingen zoals die door de AFM werden gedaan, wilde het Ministerie destijds eerst beoordelen welke effecten die zouden hebben op de huizenmarkt. Maar gezien de miserabele toestand van die huizenmarkt op dat moment, werd toen niet verwacht dat het Ministerie de voorstellen van de AFM zou accorderen.